ATEST 6/2026

BHP OD A DO Z - nowocześnie o bezpieczeństwie pracy

16. ogólnopolska konferencja ATESTU odbyła się w Akademickim Centrum Sportowo-Dydaktycznym Politechniki Łódzkiej "Zatoka Sportu" w dniach 27-29 maja 2026 r. Uczestnikom zaproponowano różnorodne zajęcia pokrywające niemal wszystkie rodzaje zagadnień, z którymi boryka się służba bhp. Wisienkami na torcie były debata "Trzy dekady zmian - sukcesy i porażki bhp w Polsce" oraz wycieczka do dawnej elektrociepłowni EC1 z komentarzem przewodnickim obrazującym warunki życia w Łodzi.

tekst:
Małgorzata Majka
chemik, specjalista ds. bhp, autorka licznych artykułów i opracowań z zakresu bezpieczeństwa w pracy

Trzy dekady zmian - sukcesy i porażki bhp w Polsce. Zaproszenie redaktora Roberta Kozeli na debatę przyjęły znaczące osobistości reprezentujące ważne instytucje działające w ramach systemu ochrony pracy oraz eksperci w tej dziedzinie (w porządku alfabetycznym):

- Dariusz Bończak, nadinspektor pracy w Okręgowym Inspektoracie Pracy w Łodzi,

- Zbigniew Janowski, wiceprzewodniczący Rady Ochrony Pracy przy Sejmie RP,

- Krzysztof Klarzak, dyrektor Oddziału Urzędu Dozoru Technicznego w Łodzi,

- prof. dr hab. inż. Katarzyna Majchrzycka z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego,

- Helena Rudzis-Gruchała, zastępca prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,

- dr Anna Sikorska, prorektor Wyższej Szkoły Zarządzania Ochroną Pracy,

- Anna Sójka, wicedyrektor Departamentu Prewencji i Rehabilitacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,

- Barbara Piórkowska, kierownik Oddziału Nadzoru Higieny Środowiska w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi.

Najpierw zaproszeni goście udzielali odpowiedzi na pytanie "Jakie z punktu widzenia Pani/Pana (instytucji, którą Pan/Pani reprezentuje) jest największe dokonanie w zakresie rozwoju bhp i kultury bezpieczeństwa w ostatnim trzydziestoleciu?" - co dla słuchaczy samo w sobie było bardzo pouczające, gdyż w wypowiedziach poruszono bardzo szeroki wachlarz zagadnień bhp. W kolejnej turze goście udzielali odpowiedzi na pytanie o potrzeby i kierunki zmian w dziedzinie bhp na przyszłość. Tu także bardzo zróżnicowane i nieoczywiste wypowiedzi pozwoliły na wymianę poglądów. Redakcja zapowiada omówienie debaty w odrębnym artykule.

fot. Fabian Biel/Safety Media

Ocena ryzyka zawodowego na przykładzie stanowiska technologa wody basenowej - to tytuł zajęć warsztatowych prowadzonych przez dr inż. Małgorzatę Wąchałę i inż. Łukasza Miszczaka, pracowników Działu BHP Politechniki Łódzkiej. Najpierw w podziemiach Zatoki Sportu technolog wody basenowej zaprezentował wykonywane prace, obsługiwane urządzenia, stosowane chemikalia, a także wyświetlił film ilustrujący budowę basenów, spuszczanie wody w celu czyszczenia, opuszczanie i podnoszenie dna w basenie z wieżą do skoków. Już samo to na wielu uczestnikach zrobiło ogromne ważenie, gdyż na co dzień nie mają okazji wizytować miejsc pracy z tak różnorodnymi zagrożeniami zawodowymi, a występują one na powszechnie uczęszczanych basenach. Zidentyfikowano całą gamę zagrożeń: biologicznych, chemicznych, prac niebezpiecznych i uciążliwych, a także urządzeń i środków ochronnych. Przy ćwiczeniach z oceny ryzyka zawodowego prowadzący wspomagali uczestników, udostępniając potrzebne informacje i materiały (wykaz klasyfikacyjny czynników biologicznych, karty charakterystyki, wyniki badań środowiska pracy). Przy okazji oceny ryzyka zawodowego dla czynników chemicznych prowadzący zaprezentowali metodę jakościową, stosowaną w laboratoriach Politechniki Łódzkiej.

fot. Fabian Biel/Safety Media

Trudne rozmowy o bhp - jak rozbroić opór pracodawcy? - zajęcia warsztatowe pod takim tytułem przeprowadziła Justyna Pokładnik, znana specjalistka i wykładowczyni w dziedzinie psychologii i pedagogiki, z praktyką zarządzania bezpieczeństwem pracy. Punktem wyjścia było pytanie: masz świetny pomysł na działania bhp, ale po drugiej stronie słyszysz: "nie ma budżetu", "nie teraz", "to niepotrzebne", "zawsze tak było"? Na podstawie rzeczywistych przykładów podanych przez samych uczestników odbył się praktyczny trening rozmów z opornym pracodawcą: jak przekonywać bez moralizowania, jak dobierać argumenty do typu oporu i jak prowadzić krótkie, skuteczne negocjacje.

fot. Fabian Biel/Safety Media

Co psuje kulturę bezpieczeństwa: mity i chwytliwe hasła - to tytuł wykładu Justyny Pokładnik, który był też częściowo naturalnym rozwinięciem warsztatów. Wykładowczyni podała przykłady modnych tez i sloganów, które pojawiają się w komunikacji bhp, a które potrafią blokować rozwój kultury bezpieczeństwa - analizując tego przyczyny. Zwróciła uwagę, że twierdzenie, iż pracownicy nie używają przydzielonych im śoi tylko przez własne niedbalstwo najczęściej nie jest prawdą i warto ich anonimowo zapytać o rzeczywiste przyczyny.

Komunikacja przez duże K, czyli jazda rowerem bez trzymanki - to tytuł zajęć warsztatowych przeprowadzonych przez dr hab. Małgorzatę Lotko, profesor Uniwersytetu Radomskiego, od wielu lat aktywnie działającą w zakresie bhp. Uczestnicy zajęć - najpierw ćwicząc na przykładach - mieli okazję zidentyfikować niektóre bariery przy komunikowaniu się, a następnie poznać nieco teorii pozwalającej na tworzenie komunikatów pomagających sprawnie funkcjonować w życiu codziennym i zawodowym. Ważny wniosek z tych zajęć: każdy komunikat, czy to ustny czy pisemny należy przygotować, biorąc pod uwagę adresata; przekaz powinien być jednoznaczny, wyrażony możliwie prostymi zdaniami.

Człowiek i maszyna - sprzymierzeńcy czy adwersarze w procesie pracy? Studium przypadków. Dariusz Bończak, nadinspektor w OIP w Łodzi, koordynator sekcji ds. zagrożeń mechanicznych i nadzoru rynku, przedstawił studia przypadków relacji człowieka i maszyny, jakie wystąpiły podczas badanych wypadków przy pracy. Wykładowca omówił główne wymagania dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji i zabezpieczeń stosowanych przy maszynach, podał przykłady niewłaściwych rozwiązań technicznych i stwarzane zagrożenia, szeroko omówił możliwości ich eliminacji. Przypomniał, że kluczem do bezpieczeństwa maszyn są systematyczne, solidne przeglądy wykonywane przez specjalistów, przy partnerstwie ze strony osób je obsługujących.

fot. Fabian Biel/Safety Media

Prace z przepracowanymi olejami mineralnymi jako proces technologiczny o działaniu rakotwórczym, mutagennym i reprotoksycznym. Dr Stella Bujak-Pietrek z Instytutu Medycyny Pracy przedstawiła szereg danych, które stały się podstawą włączenia w 2021 r. do wykazu procesów technologicznych, podczas których dochodzi do kontaktu z substancjami o działaniu rakotwórczym i mutagennym (obecnie też reprotoksycznym CMR), prac związanych z narażeniem przez skórę na działanie olejów mineralnych użytych wcześniej w silnikach spalinowych wewnętrznego spalania w celu smarowania i schładzania części ruchomych silnika. Z takimi olejami ma kontakt liczna grupa pracowników wymieniających "przepracowane" oleje w różnego rodzaju pojazdach, a także narzędziach z silnikiem spalinowym, np. ogrodniczych. Dość łatwo można zabezpieczyć się przed kontaktem oleju ze skórą, m.in. przez stosowanie odpowiednich rękawic ochronnych, osłaniając ciało za pomocą odzieży ochronnej lub roboczej i dbając o jej czystość. Jednak znacząca grupa właścicieli małych warsztatów samochodowych i osób samozatrudnionych może wykonywać takie prace narażające na czynniki CMR bez świadomości szkodliwego wpływu na swoje zdrowie.

Błędy w analizie okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz formułowaniu wniosków profilaktycznych. Andrzej Nowak - ekspert w zakresie bhp, wykładowca, biegły sądowy - w sposób barwny, inspirujący, na przykładach podzielił się z słuchaczami swoimi doświadczeniami, wynikającymi w większości z analizy protokołów powypadkowych oraz spraw sądowych. Podkreślił, że najczęściej występujące błędy i niedostatki przy ustalaniu przyczyn wypadku to poprzestawanie na określeniu przyczyn bezpośrednich lub pośrednich, bez dotarcia do przyczyn źródłowych. A bez tego nie jest możliwe ustalenie efektywnych działań naprawczych i profilaktycznych.

Czy ryzyko jest nam potrzebne? Jak mózg, grupa i moda kształtują nasze decyzje - dr Marta Znajmiecka, zastępca dyrektora Instytutu Psychologii Uniwersytetu Łódzkiego, specjalistka z zakresu m.in. psychologii bezpieczeństwa, zaprosiła słuchaczy do przyjrzenia się psychologicznym mechanizmom stojącym za podejmowaniem ryzyka, do wspólnego odkrywania, jak nasz mózg, kultura i emocje grają z nami w ryzykowną grę - i jak możemy ją wygrać. Co specjalistka radzi? Nie walcz z ryzykiem, a z jego źródłem (motywacją). Buduj kulturę, w której mówienie o strachu jest bezpieczne.

fot. Fabian Biel/Safety Media

Praktyczne aspekty wdrożenia i utrzymania systemu LOTOTO w zakładzie. Piotr Wierzba, jako przedstawiciel firmy Safety Padlock, podzielił się swoją wiedzą teoretyczną i praktyczną zdobytą przy licznych wdrożeniach systemów Lockout/Tagout (LOTO), czyli blokad zabezpieczających wyłączone urządzenia przed ich przypadkowym uruchomieniem. Systemy LOTOTO to nowoczesne rozwiązania z zakresu procedury izolacji energii: Lockout/ Tagout/Tryout. Jeżeli analiza ryzyka wskazuje na potrzebę wdrożenia takiego systemu, to kilka podstawowych zasad pozwala na uniknięcie błędów prowadzących do zdarzeń niebezpiecznych. Jedną z nich jest posiadanie przez pracownika obsługującego sprzęt własnych (indywidualnie przydzielonych) blokad, za których założenie i "otagowanie" sam odpowiada.

Onboarding: pierwsze dni, które budują bezpieczeństwo. Agnieszka Nowak i Agnieszka Czoraj, reprezentujące firmę BHP Center Sp. z o.o., w sposób dynamiczny i przykuwający uwagę przedstawiły wyzwania występujące w procesie wdrożenia nowej osoby do pracy i funkcjonowania w zakładzie, szczególnie w branży produkcyjnej. Kluczowe okazuje się podejście procesowe: przygotowanie kierowników, wsparcie mentora, plan wdrożenia, listy kontrolne i jasna komunikacja. W ten sposób można by wpłynąć na statystyki wypadkowe, gdyż ponad połowa poszkodowanych w wypadkach przy pracy legitymowała się stażem pracy krótszym niż 3 lata.

fot. Fabian Biel/Safety Media

Komputerowe programy wspomagające analizę i ocenę ryzyka procesowego i wybuchowego. Dr inż. Dorota Markowska pracuje w Katedrze Inżynierii Bezpieczeństwa Pracy na Wydziale Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej. Zaprezentowała opracowane w PŁ zaawansowane narzędzia wspierające analizę oraz ocenę ryzyka w instalacjach przemysłowych: 1) oprogramowanie AWZ przeznaczone do szacowania częstości występowania skutków scenariuszy awaryjnych oraz kompleksowej oceny ryzyka w odniesieniu do instalacji eksploatowanych i projektowanych; 2) narzędzie ExSysAWZ umożliwiające generowanie scenariuszy awaryjnych dla dużych baz magazynowo-dystrybucyjnych; 3) program ExAWZ stanowiący wsparcie dla półilościowej oceny ryzyka w obszarach zagrożonych atmosferą wybuchową; 4) program PHAST pozwalający modelować różne typy awarii z udziałem substancji palnych, wybuchowych i toksycznych. Studia podyplomowe bezpieczeństwo procesów przemysłowych w PŁ kształcą specjalistów w tych dziedzinach.

fot. Fabian Biel/Safety Media

Praca w wysokich temperaturach spowodowanych warunkami atmosferycznymi - projekt zmian przepisów w zakresie bhp. Dr Magdalena Janc, fizjoterapeutka, adiunkt w Zakładzie Środowiskowych i Zawodowych Zagrożeń Zdrowia Instytutu Medycyny Pracy im. prof. Jerzego Nofera w Łodzi, omówiła fizjologiczne podstawy projektu zmiany przepisów prawnych dotyczących pracy przy wysokich temperaturach spowodowanych warunkami termicznymi (rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp). Główny nacisk kładziony będzie na ograniczenie obciążenia cieplnego pracownika poprzez zastosowanie odpowiednich rozwiązań technicznych lub organizacyjnych już na odpowiednio wczesnym etapie, tak by nie dochodziło do odwodnienia czy udaru cieplnego. Projekt ten budzi duże emocje wśród pracowników służby bhp, gdyż obawiają się oni znacznego wzrostu zadań: pomiarów temperatury, oceny efektywnego wydatku energetycznego, wnioskowania do kierowników o przerwy w pracy itp. Wielu słuchaczy zapamiętało cenną radę: już samo odczuwanie pragnienia świadczy o pewnym odwodnieniu - dlatego należy temu odpowiednio wcześniej zapobiegać.

Nowoczesne rozwiązania poprawiające warunki pracy: technika, organizacja, ludzie - porady, konsultacje, ćwiczenia - to tytuł ogólny tzw. networkingu i zajęć warsztatowych odbywanych przez uczestników konferencji na stoiskach wystawców - partnerów konferencji. Prezentowano sprzęt, środki bezpieczeństwa, wydawnictwa - tłumacząc istotne własności, parametry i szczegóły. Uczestnicy rozwiązywali przygotowane zadania, pozwalające utrwalić wiedzę związaną z określonymi problemami, na stoiskach firm:

ALSICO jest producentem odzieży roboczej dla wielu branż, która sprawdza się w najbardziej wymagających środowiskach. Zaprezentowano innowacyjne rozwiązania w zakresie tkanin i technik wykończenia. Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się produkty przeznaczone do pracy w środowiskach z ryzykiem wystąpienia łuku elektrycznego, wysokiej temperatury oraz płomieni.

Polska Grupa BHP prezentowała urządzenia wspierające regenerację pracownika w miejscu pracy: można było posiedzieć na fotelach i krzesłach wyposażonych w podkładki i pasy BEMER, które emitują pulsacyjne pole elektromagnetyczne o niskiej intensywności - ale działające regenerująco. Urządzenie to umożliwia odbycie krótkiej, nieinwazyjnej sesji podczas przerwy w pracy.

Faraone to znany producent urządzeń do pracy na wysokości: drabin, podestów, rusztowań i wielu innych. Aluminiowe produkty są lekkie i wytrzymałe. Profesjonalne doradztwo gwarantuje rozwiązanie niemal każdego problemu. Regularne przeglądy stanu technicznego są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa.

Filter Service zajmuje się produkcją materiałów filtracyjnych oraz indywidualnych środków ochrony układu oddechowego w postaci półmasek FFP1, FFP2, FFP3 oraz masek antysmogowych. Na stoisku zaprezentowano całą gamę tych wyrobów, a także ochronników słuchu. Główną atrakcją zajęć warsztatowych była nauka prawidłowego nakładania maski i sprawdzanie stopnia dopasowania do twarzy przez pomiar nieszczelności obserwowany na ekranie urządzenia pomiarowego.

Raw-Pol to firma działająca od ponad 30 lat w obszarze środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego i ochronnego. Jest dystrybutorem renomowanych marek; prowadzi platformę wyspecjalizowaną w zakresie doboru i sprzedaży środków ochrony indywidualnej. W czasie zajęć uczestnicy mogli poznać niektóre zasady i normy z tym związane, a także wypróbować rękawice otrzymane w pakiecie konferencyjnym.

Tarbonus - oferta wydawnicza i szkoleniowa tej firmy jest kierowana do szerokiego grona specjalistów związanych z bezpieczeństwem i prawem pracy. Szczególnym zainteresowaniem cieszy się nowe wydanie "Poradnika służby BHP" z 2026 r. oraz inne wydawnictwa jako narzędzia pracy dla służby bhp, których zawartość można było poznać w trakcie zajęć i konsultacji.

Pracowite zajęcia zakończyło miłe wydarzenie, jakim było wręczenie nagród ufundowanych przez partnerów konferencji. Szereg osób odbyło przy okazji konferencji szkolenie okresowe dla służby bhp.

Dodatkowo podczas konferencji dostępne były dwa stoiska z wartościowymi wydawnictwami, zorganizowane przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera oraz Okręgowy Inspektorat Pracy w Łodzi. W gronie partnerów konferencji znalazł się również Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który przekazał uczestnikom informacje na temat programu dofinansowania działań poprawiających bezpieczeństwo pracy - o tym programie była również mowa podczas wspomnianej wcześniej debaty o polskim bhp

fot. Zbigniew Jóźwiak

Co przeszłość mówi nam o teraźniejszości i przyszłości kształtowania kultury bezpieczeństwa? Wycieczka techniczna prowadzona przez przewodników firmy ABSOLUTNIE TURYSTYCZNIE stanowiła naturalne zwieńczenie konferencji. Zostaliśmy zabrani najpierw na spacer po fascynującym mieście, jakim jest Łódź, podczas którego przewodnicy z ogromną pasją, w sposób niezwykle ciekawy odkrywali przed nami zarówno przeszłość tego miasta, jak i jego współczesne oblicze, skomplikowane warunki pracy i życia oraz nieoczywiste stosunki społeczne. Tak doszliśmy do kompleksu EC1 Łódź - Miasto Kultury. W dawnej elektrociepłowni z 1907 r. znajduje się obecnie m.in. Centrum Nauki i Techniki. Tam mogliśmy zobaczyć wnętrze oryginalnego kotła ciepłowniczego wysokiego na kilka pięter, poczuć żar palącego się węgla (imitacja!), wyobrazić sobie warunki pracy. Przechodząc obok innych ogromnych urządzeń maszynowni wjechaliśmy na szczyt wieży chłodniczej, gdzie z tarasu widokowego odkrywano przed nami kolejne obiekty. Można było zejść po galerii we wnętrzu wieży, podziwiając zamysł architektoniczny i konstruktorski rewitalizowanych obiektów. Jeden z uczestników konferencji będący mieszkańcem Łodzi stwierdził, że dzięki tej wycieczce "odkrył" to miasto i zupełnie inaczej na nie patrzy, a szereg osób postanowiło dokładniej zwiedzić Łódź.

Brak komentarzy

Dodaj swój komentarz